به نام خدا 

 

Image

 

THE KEEPER

 

به نام خدا

دوره صفوی دوران رونق و اوج اعتلای فرهنگ و هنر و ادب دینی ماست. در همین دوره است که پدیده «دولت- ملت» بسیار پیشتر از تشکیل آن در غرب برای نخستین بار در ایران اسلامی شکل گرفت و کهکشانی از ستارگان درخشان علم و ادب و دین و عرفان آسمان کشورمان را آذین بستند. برای اثبات این امر، تنها اشاره‏ای گذرا به نام دانشوران بزرگ و برجسته‏ای چون: شیخ بهایی، میرفندرسکی، ملاصدرا، مجلسی و ملامحسن فیض کاشانی کفایت می‏کند. در این دوره بود که علامه مجلسی به جمع‏آوری احادیث و معارف شیعه از اقصای ایران و جهان همت گماشت و نیز مرجعیت شیعی در ایران قوت گرفت.

 این عصر با همه فراز و فرودهایش، عصر رونق هنرهای زیبا در ایران بود. کمال‏الدین بهزاد، آقامیرک، سلطان محمد، میرسیدعلی و علیرضا عباسی و بسیاری دیگر از خوشنویسان و نقاشان بزرگ و نام‏آور در این عصر درخشیدند. در همین عصر بود که شاعران بزرگی چون: صائب تبریزی، کلیم همدانی، محتشم کاشانی، عرفی شیرازی و دهها اهل قلم نام‏آور دیگر پدید آمدند و آثار جاودن و جهانی از خود به یادگار گذاشتند.صفویان، آیین شیعه را دین رسمی ایران جای دادند و آن را به عنوان عامل همبستگی ملّی ایرانیان برگزیدند. شیوه فرمانروایی صفوی تمرکزگرا و نیروی مطلقه (در دست شاه) بود. پس از ساختن پادشاهی صفویه، ایران اهمیتی بیشتر پیدا کرد و از ثبات و یکپارچگی برخوردار شد و در زمینهٔ جهانی نام‌آور شد. در این دوره روابط ایران و کشورهای اروپایی به دلیل دشمنی امپراتوری عثمانی با صفویان و نیز جریان‌های بازرگانی (به ویژه داد و ستد ابریشم از ایران) گسترش فراوانی یافت. در دوره صفوی (به ویژه نیمه نخست آن) جنگ‌های بسیاری میان ایران با امپراتوری عثمانی در غرب و با ازبکها در شرق کشور رخ داد که علت این جنگ‌ها جریان‌های زمینی و دینی بود. با تاسيس دولت صفوي دوران جديد تاريخي ايران آغاز شد، زيرا اولا صفويه نخستين دولت متمركز و قدرتمندي بود كه پس از اسلام در ايران تاسيس شد؛ دولتي كه به هويت ايراني جان تازه‌اي بخشيد و بدين‌ترتيب براي اولين‌بار، پديده مرز در مناسبات خارجي ايران شكل گرفت. ثانيا پس از اسلام نخستين نظام سياسي با تركيب دين و دولت ايجاد شد و شاهان صفوي با رسميت‌بخشيدن به مذهب شيعه به‌عنوان آيين دولتي، از آن براي تحكيم مباني قدرت استفاده كردند، به‌طوري‌كه در طي حيات سياسي اين سلسله قدرت سياست بر ديانت مسلط بود. ثالثا در اين دوره ايران به‌عنوان يك بازيگر عمده سياست منطقه‌اي ظاهر شد و اروپاييان ايران را به‌عنوان يك واحد سياسي مستقل شناختند كه البته در اين خصوص وجود امپراتوري عثماني موثر بود، زيرا هرقدر عثماني دنياي مسيحيت را تحت فشار و تهديد قرار مي‌داد، ازيك‌سو اروپا به ياد ايران مي‌افتاد، به‌طوري‌كه براي اروپا نام عثماني، ايران را تداعي مي‌كرد و ازسوي‌ديگر ايران عصر صفوي درهاي محبت خود را به سوي مسيحيان مي‌گشود. به‌گونه‌اي كه اغماض مذهبي ايران براي اروپاييان يك افسانه بود، زيرا در ايران مسلمان، مسيحي و كليمي از شرايط نسبتا برابري برخوردار بودند، به‌ويژه مسيحيان اروپا مورد لطف ويژه شاهانه قرار داشتند؛ امتيازي كه نه در اروپا وجود داشت و نه در عثماني.

معماری

هنر معماری و کاشی‏سازی در این دوره به اوج خود رسید و مساجد باشکوه و زیبای اصفهان و بسیاری از شهرها یادگار این دورانند. که صادر کننده ذوق و هنر و فرهنگ ایرانی اسلامی به اقسا نقاط جهان تا به امروز هستند.

 میدان نقش جهان یکی ازجنبه های جهانی فرهنگ معماری ایرانی

به راستی هدف حکومت صفویه از کنار هم گذاردن مسجد ، بازار و کاخ چه بود ؟

 این میدان با كاربری های مختلفی كه در آن پیش بینی شده بود، در حقیقت قلب تپنده پایتخت و جلوه گاه اصلی حیات اجتماعی و اقتصادی و فرهنگی  مردم اصفهان تا پایان عصر صفوی و حتی پس از آن و شاید تا به امروز به شمار می آید.و یک الگوی جهانی در عصر خود به شمار می رود. وجود كاخ عالی قاپو در جبهه غربی میدان، نمادی از قدرت سیاسی نظام حاكم و وجود دو مسجد ـ جامع عباسی و شیخ لطف الله ـ در جبهه های جنوبی و شرقی كه هر دو نشان دهنده اوج شكوه و عظمت معماری آن عصر و نمایان گر نظم مقدسی در میدان بوده اند، از یك سو نشان از پیوند مذهب و سیاست حكومت صفوی داشت و ازسوی دیگر، نشان دهنده پیوند مردم و دولت بود، به گونه ای كه شاه صفوی را هیچ گاه از مردم دور نگاه نمی داشت. همچنین بخش دیگری از میدان، مدخل یكی از بزرگ ترین بازارهای ایران است؛ این قسمت به همراه تمام ساختمان های گرداگرد میدان كه شامل ۲۰۰ اتاق و در دو طبقه ساخته شده است، در اختیار عموم مردم بود، به گونه ای كه تمام حجره های طبقه پایین را در كمال نظم و ترتیب به خرده فروشان و پیشه وران اختصاص داده بودند و اتاق های طبقه های بالا كه با زیبایی و در عین حال سادگی با گچ، آجر و رنگ های سبز و قرمز ساخته و تزیین شده بودند، به عنوان محل خواب در اختیار مسافرانی كه از اطراف به شهر می آمدند، قرار داده می شدند.