سفالگری :

سفالگری :

سفالگری دردوره اسلامی ابتدا درقالب نیازهای روزمره ، بدون انگیزه هنرنمائی وتزئین تولید می شد0

 

 تزئینات عمده سفالها از قرن 1 تا 3هجری  درنوشته های کوفی ،جملاتی مانند ((البرکت )) وگاه علائمی که مربوط به سفالگران بود؛ خلاصه می شد0 از قرن 4هجری استفاده از لعابهای رنگی متداول شد وحتی گاهی نقوش مربوط به دوره ساسانی علی رغم اینکه قاعدتا" نباید استفاده می شد روی سفالها دیده می شود0

 

 سفالگری درسه قرن اول هجری برمبنای ساده زیستی تولید می شد؛ یعنی سفالگران ،سفالهای ساده بدون رنگ وبا لعاب گلی می ساختند که درنهایت تزئین ،از خط کوفی یا خطوط ساده هندسی درآن استفاده می شد0

 

 درقرن های بعد خصوصا" بین قرن 5تاقرن 13هجری یعنی بین سالهای 1000تا1800میلادی ظروف سفالی کم نظیری درایران تولید شد؛ خصوصا" درنیشابور وکاشان 0

سه دلیل عمده برای اینکه هنر شکوفائی سفالگری درایران درهمه دوره ها را توجیه کنیم وجود دارد:

الف ) وجود منابع خاک کوزه گری

ب ) وجود منابع تامین سوخت کوره

 

راههای ثابت تجاری ایران که امکان صدور این کالاها را فراهم می نمود0

 

از قرن چهارم به بعد با ترجمه کتابها از جمله کتابهای مربوط به علم شیمی ،ایرانیان باطرز ساخت لعابهای رنگی آشنا شدند؛ از این روسفالهائی که از این به بعد با استفاده از لعابهای رنگی ساخته شد به سفالهای سبک لعابهای رنگارنگ معروف است 0 رنگهای قالب در این سفالها عبارتنداز :

الف ) زرد  ب ) سبز  پ ) صورتی   ت ) سیاه   ث ) سفید0

 دردوره سلجوقیان علاوه برکنده کاری هنرمندان برروی فلز، سفالگران نیز به کنده کاری روی سفال ترغیب شدند0 پس از کنده کاری روی سطوح آن را با لعلبهای رنگی می پوشاندند0

 

 از دوره سلجوقی به بعد دیگر برای تزئین سفال از خط کوفی استفاده نشد0 به جای آن از خط نسخ وفارسی دری استفاده شد0

 

درقرن هفتم با حمله مغول به ایران ،سفالگری نیز از رونق افتاد0 دراین دوره ظرف سفالین یک رنگ دوباره متداول شد والبته درسالیان دورتردرنیشابور،سفالهائی با لعاب آبی متداول به فیروزه ای تولید شد

 

 درهمین دوره مغول سفالهائی درکاشان وری ساخته شد که نقوش حیوانات ،مجالس بزم ومراحل شکار به عنوان تزئین استفاده شده بود0

 

 درقرن ششم و پس از آن سفالهائی با لعاب آبی معروف به مینایی در کاشان وبرخی دیگر از شهرهای مرکزی ایران ساخته شد0  مانند ری و   ساوه 0

 

درهمین دوره سفالهائی به نام سفالهائی با لعاب زرین فام ساخته شد؛ بهترین آنها در شهر ری ونیشابور بوده است 0 ظروفی که با این سفالها پوشش داده می شد معمولا" درحرارت بیش از 700 درجه سانتی گراد پخته می شد0

سفالهای زرین فام معمولا" با نقش جانوران یا غولها یا نقش پرندگان افسانه ای تزئین می شد0

 

 درهمین دوران از قرن 7 به بعد ، سفالهای زرین فامی  تولید شد که علی رغم دستور صریح اسلام به مخالفت با صورتگری اشخاص ،هنرمندان  روی این سفالها چهره های انسانی می کشیدند0 صورتهای گرد مغولی باچشم های بادامی 0 بیشتر این سفالها ساخت کاشان بودند، سپس ری و ساوه 0 

 

14) ازاواخر قرن 6هجری قمری ساخت ظروف سفالی که با نقوش مینیاتورتزئین شده بود رواج یافت 0 عناصر اولیه این نقاشی عبارتنداز :

الف ) مجالس بزم

ب ) شکار

ج ) اشکال ظریف شاخ وبرگ (اول روی ظرف سفالی لعاب می پاشیدند وبعد نقاشی مینیاتور می کشیدند0)

 

 لعاب درخشان زرین فام سفالگران را به ساخت کاشی های طلائی برای تزئین بناها ومساجد تشویق کرد0 ساخت این کاشی ها ابتدا درکاشان متداول شد ودرتزئین مساجد وبناها وبویژه محرابها وگنبدها بکار رفت 0 این کاشی ها منقوش به نقوش هم بودند0

 

درسالهای پایانی قرن هشتم درحدود سالهای 790هجری سفالینه هائی به تقلیدازسفالهای چینی ساخت کشورچین با لعاب آبی – سفید ساخته شد0 این  ترکیب از لعاب بعدا" درکاشی ها هم دیده شد0

 

 دراواخر قرن 10هجری نوعی خمیرگل نرم که خاصیت شکل پذیری زیادی داشت وامکان ساخت اشیاء بزرگ وسنگین رابرای صنعت گر فراهم می کرد ؛ دراصفهان ، کرمان  ومشهد ساخته شد0 اززمانیکه دربارشاه عباس اول به نظارت برعموم فعالیت های هنری از جمله سفالگری روی  آورداصفهان سفالینه های بزرگ تولید کرد0

 

 دردوره قاجار یعنی قرن سیزدهم هجری ساخت کاشی های نقش برجسته رواج یافت که نمونه آن را درآثاری بجا مانده از این دوره می توانیم ببینیم 0

مهم *

ارتباط بین تحولات سیاسی ،فرهنگی واجتماعی با فراز  وفرود رشته های هنری را درتاریخ ایران بعد از اسلام باذکر مثال در رشته های مختلف هنری توضیح دهید؟

 

 درزمینه های هنری تاکید برساده زیستی وجلوگیری از تجمل گرائی اهمیت بسزائی دردوران بعد از اسلام داشته است 0

 

 حکومت ها درساخت آثار دربعضی از دوران سخت گیری می کردند واین براهمیت وشکوه آثار اضافه می کرد0

 

 درزمانی که راههای کشور امن  وحکومتگران مشهور بودند وهمچنین بخاطر وجود راههای ثابت تجاری ایران امکان معرفی آثار به دنیا پیدا شده بود0 (این هنرها اصلا" فراز وفرود ندارند0)

 

 هنر سفارشی شاید رنگ ولعاب داشته باشد اما زیبائی ندارد0  هنرهائی پاینده وجاودان هستند که اولا" نیازهای مردم را رفع کنند0 ثانیا" اساتید برجسته ای دست اندکار تولیدآن باشند0

 

 عمرحکومت ها نیز تاثیر گذار بود0 به همین خاطر برخی از سبک های هنری که عمر حکومت دوران آنها کمتراست آثارهنری نیززودتر از بین می رفته ویاکم رنگ می شده است 0

 

عمر حکومت ها درهمه زمینه های هنری هم می تواند روی کمیت تاثیر گذار باشد وهم روی کیفیت هرچه حکومت ها باسوادتر وهمچنین از وزاری ایرانی شناخته شده تری استفاده می کردند ،آثار هنری دوام بیشتری پیدا می کرد0  بعنوان مثال  در دوره ایلخانی، خواجه نصیرالدین طوسی وزیر هلاکوخان -   دوره سلجوقی و دوران صفوی 0

 

مادامی که ایران حکومت های نیمه مستقلی داشته است مثل قرون 1و2و3 ؛هنر این دوران چنگی به دل نمی زند0

 

مادامی که حکومت ها خلاقیت راآزاد می گذاشتند آثاری هنری زیباتری بوجود می آید0

 هنرهائی که منشاء آنها به ایران بازنمی گشت دوام نمی آوردند0

لیست برخی از هنرهای دوره اسلامی :

1) شیشه گری                                                

2) کتاب آرائی وکتاب سازی

3)قلمدان سازی

4) نقاشی لاکی

5) قاب آینه سازی

6) نقاشی دیواری

7) مینیاتور

8) پرده های نقاشی قهوه خانه ای

9) زری بافی

10) پارچه بافی

11) بافت  پارچه های ابریشمی

12) فرش وگلیم

13) کاشی کاری

14) خاتم سازی

15) معرب

سفالگری :

سفالگری دردوره اسلامی ابتدا درقالب نیازهای روزمره ، بدون انگیزه هنرنمائی وتزئین تولید می شد0

 

 تزئینات عمده سفالها از قرن 1 تا 3هجری  درنوشته های کوفی ،جملاتی مانند ((البرکت )) وگاه علائمی که مربوط به سفالگران بود؛ خلاصه می شد0 از قرن 4هجری استفاده از لعابهای رنگی متداول شد وحتی گاهی نقوش مربوط به دوره ساسانی علی رغم اینکه قاعدتا" نباید استفاده می شد روی سفالها دیده می شود0

 

 سفالگری درسه قرن اول هجری برمبنای ساده زیستی تولید می شد؛ یعنی سفالگران ،سفالهای ساده بدون رنگ وبا لعاب گلی می ساختند که درنهایت تزئین ،از خط کوفی یا خطوط ساده هندسی درآن استفاده می شد0

 

 درقرن های بعد خصوصا" بین قرن 5تاقرن 13هجری یعنی بین سالهای 1000تا1800میلادی ظروف سفالی کم نظیری درایران تولید شد؛ خصوصا" درنیشابور وکاشان 0

سه دلیل عمده برای اینکه هنر شکوفائی سفالگری درایران درهمه دوره ها را توجیه کنیم وجود دارد:

الف ) وجود منابع خاک کوزه گری

ب ) وجود منابع تامین سوخت کوره

 

راههای ثابت تجاری ایران که امکان صدور این کالاها را فراهم می نمود0

 

از قرن چهارم به بعد با ترجمه کتابها از جمله کتابهای مربوط به علم شیمی ،ایرانیان باطرز ساخت لعابهای رنگی آشنا شدند؛ از این روسفالهائی که از این به بعد با استفاده از لعابهای رنگی ساخته شد به سفالهای سبک لعابهای رنگارنگ معروف است 0 رنگهای قالب در این سفالها عبارتنداز :

الف ) زرد  ب ) سبز  پ ) صورتی   ت ) سیاه   ث ) سفید0

 دردوره سلجوقیان علاوه برکنده کاری هنرمندان برروی فلز، سفالگران نیز به کنده کاری روی سفال ترغیب شدند0 پس از کنده کاری روی سطوح آن را با لعلبهای رنگی می پوشاندند0

 

 از دوره سلجوقی به بعد دیگر برای تزئین سفال از خط کوفی استفاده نشد0 به جای آن از خط نسخ وفارسی دری استفاده شد0

 

درقرن هفتم با حمله مغول به ایران ،سفالگری نیز از رونق افتاد0 دراین دوره ظرف سفالین یک رنگ دوباره متداول شد والبته درسالیان دورتردرنیشابور،سفالهائی با لعاب آبی متداول به فیروزه ای تولید شد

 

 درهمین دوره مغول سفالهائی درکاشان وری ساخته شد که نقوش حیوانات ،مجالس بزم ومراحل شکار به عنوان تزئین استفاده شده بود0

 

 درقرن ششم و پس از آن سفالهائی با لعاب آبی معروف به مینایی در کاشان وبرخی دیگر از شهرهای مرکزی ایران ساخته شد0  مانند ری و   ساوه 0

 

درهمین دوره سفالهائی به نام سفالهائی با لعاب زرین فام ساخته شد؛ بهترین آنها در شهر ری ونیشابور بوده است 0 ظروفی که با این سفالها پوشش داده می شد معمولا" درحرارت بیش از 700 درجه سانتی گراد پخته می شد0

سفالهای زرین فام معمولا" با نقش جانوران یا غولها یا نقش پرندگان افسانه ای تزئین می شد0

 

 درهمین دوران از قرن 7 به بعد ، سفالهای زرین فامی  تولید شد که علی رغم دستور صریح اسلام به مخالفت با صورتگری اشخاص ،هنرمندان  روی این سفالها چهره های انسانی می کشیدند0 صورتهای گرد مغولی باچشم های بادامی 0 بیشتر این سفالها ساخت کاشان بودند، سپس ری و ساوه 0 

 

14) ازاواخر قرن 6هجری قمری ساخت ظروف سفالی که با نقوش مینیاتورتزئین شده بود رواج یافت 0 عناصر اولیه این نقاشی عبارتنداز :

الف ) مجالس بزم

ب ) شکار

ج ) اشکال ظریف شاخ وبرگ (اول روی ظرف سفالی لعاب می پاشیدند وبعد نقاشی مینیاتور می کشیدند0)

 

 لعاب درخشان زرین فام سفالگران را به ساخت کاشی های طلائی برای تزئین بناها ومساجد تشویق کرد0 ساخت این کاشی ها ابتدا درکاشان متداول شد ودرتزئین مساجد وبناها وبویژه محرابها وگنبدها بکار رفت 0 این کاشی ها منقوش به نقوش هم بودند0

 

درسالهای پایانی قرن هشتم درحدود سالهای 790هجری سفالینه هائی به تقلیدازسفالهای چینی ساخت کشورچین با لعاب آبی – سفید ساخته شد0 این  ترکیب از لعاب بعدا" درکاشی ها هم دیده شد0

 

 دراواخر قرن 10هجری نوعی خمیرگل نرم که خاصیت شکل پذیری زیادی داشت وامکان ساخت اشیاء بزرگ وسنگین رابرای صنعت گر فراهم می کرد ؛ دراصفهان ، کرمان  ومشهد ساخته شد0 اززمانیکه دربارشاه عباس اول به نظارت برعموم فعالیت های هنری از جمله سفالگری روی  آورداصفهان سفالینه های بزرگ تولید کرد0

 

 دردوره قاجار یعنی قرن سیزدهم هجری ساخت کاشی های نقش برجسته رواج یافت که نمونه آن را درآثاری بجا مانده از این دوره می توانیم ببینیم 0

 

مهم *

 

ارتباط بین تحولات سیاسی ،فرهنگی واجتماعی با فراز  وفرود رشته های هنری را درتاریخ ایران بعد از اسلام باذکر مثال در رشته های مختلف هنری توضیح دهید؟

 

 درزمینه های هنری تاکید برساده زیستی وجلوگیری از تجمل گرائی اهمیت بسزائی دردوران بعد از اسلام داشته است 0

 

 حکومت ها درساخت آثار دربعضی از دوران سخت گیری می کردند واین براهمیت وشکوه آثار اضافه می کرد0

 

 درزمانی که راههای کشور امن  وحکومتگران مشهور بودند وهمچنین بخاطر وجود راههای ثابت تجاری ایران امکان معرفی آثار به دنیا پیدا شده بود0 (این هنرها اصلا" فراز وفرود ندارند0)

 

 هنر سفارشی شاید رنگ ولعاب داشته باشد اما زیبائی ندارد0  هنرهائی پاینده وجاودان هستند که اولا" نیازهای مردم را رفع کنند0 ثانیا" اساتید برجسته ای دست اندکار تولیدآن باشند0

 

 عمرحکومت ها نیز تاثیر گذار بود0 به همین خاطر برخی از سبک های هنری که عمر حکومت دوران آنها کمتراست آثارهنری نیززودتر از بین می رفته ویاکم رنگ می شده است 0

 

عمر حکومت ها درهمه زمینه های هنری هم می تواند روی کمیت تاثیر گذار باشد وهم روی کیفیت هرچه حکومت ها باسوادتر وهمچنین از وزاری ایرانی شناخته شده تری استفاده می کردند ،آثار هنری دوام بیشتری پیدا می کرد0  بعنوان مثال  در دوره ایلخانی، خواجه نصیرالدین طوسی وزیر هلاکوخان -   دوره سلجوقی و دوران صفوی 0

 

مادامی که ایران حکومت های نیمه مستقلی داشته است مثل قرون 1و2و3 ؛هنر این دوران چنگی به دل نمی زند0

 

مادامی که حکومت ها خلاقیت راآزاد می گذاشتند آثاری هنری زیباتری بوجود می آید0

 هنرهائی که منشاء آنها به ایران بازنمی گشت دوام نمی آوردند0

لیست برخی از هنرهای دوره اسلامی :

1) شیشه گری                                                

2) کتاب آرائی وکتاب سازی

3)قلمدان سازی

4) نقاشی لاکی

5) قاب آینه سازی

6) نقاشی دیواری

7) مینیاتور

8) پرده های نقاشی قهوه خانه ای

9) زری بافی

10) پارچه بافی

11) بافت  پارچه های ابریشمی

12) فرش وگلیم

13) کاشی کاری

14) خاتم سازی

15) معرب

 

استفاده از این مطالب با ذکر منبع مجاز میباشد