به نام خدا

نام دانشجوی محقق : مهدی تابش

چکیده

از آنجاییکه صادرات عمده کشور را در حال حاضر نفت خام و معدودی ترکیبات مشابه تشکیل می دهد و قیمت این محصولات در بازارهای جهانی تحت مسائل سیاسی دستخوش تغییرات غیر قابل پیش بینی می گردد پایه گذاری اقتصاد کشور بر مبنای اینگونه درآمدها کار بسیار دشواری است لذا شایسته است هرچه سریعتر جایگزین های مناسبی جهت افزایش درآمد کشور بیابیم تحقیقات انجام شده درکشور های پیشرو صنعت توریسم نشان داده است که موسسات ارائه کننده خدمات گردشگری از تکنولوژی اطلاعاتی به عنوان ابزاری جهت رقابت با سایر موسسات توریستی و همچنین جذب گردشگران از تمامی نقاط جهان استفاده می نمایند با توجه به اینکه کشور ما دارای استعدادهای لازم به منظور رشد صنعت جهانگردی می باشد در این تحقیق سعی شده است توانایی سیستم های اطلاعات جهانگردی موجود در کشور مورد ارزیابی قرار گیرد

مقدمه

آمارهایی که سازمان جهانی جهانگردی ارائه می‌دهد نشان دهندة اثرات مهمی است که گردشگری در سطح جهان بر سیستم اقتصادی دارد. بنا بر گزارش سالانه « دبلیو تی او » 1 درآمد گردشگری بین‌المللی در سال 1998 بالغ بر 8% کل درآمدهای صادراتی جهان و 37% صادرات در بخش خدمات را تشکیل داده و با توجه به رشد 4 تا 5 درصدی این صنعت در دهه اخیر، صاحب نظران پیش‌بینی می‌نمایند اگر رشد گردشگری به همین شکل ادامه یابد، درآمد حاصل از این صنعت در سال 2013 به بیش از 80/1 تریلیون دلار و تعداد جهانگردان به بیش از یک میلیارد نفر خواهد رسید. جایگاه والای صنعت توریسم و گردشگری در سطح جهانی و نقش آن در توسعه اقتصادی و اجتماعی کشورها به ویژه کشورهای در حال توسعه موجب توجه بیشتر به ابعاد مختلف آن در سال‌های اخیر گردیده است. در این بین تبلیغات و اطلاع‌رسانی اهمیت و تاثیر زیادی هم بر رشد صنعت مورد اشاره و هم بر توسعه پایدار آن دارد؛ به همین جهت در زمینه بازاریابی صنعت توریسم و گردشگری و برنامه‌ریزی برای آن مبحث تبلیغات به‌طور جدی مورد توجه مسئولان و برنامه‌ریزان این بخش می‌باشد.

 

 

 

 

WTO : World Trade Organization 1

سازمان جهانی تجارت که در ژنو سوئیس واقع است

 

طرح مسئله

 

از آنجایی که صادرات عمده کشور را در حال حاضر نفت خام و معدودی ترکیبات مشابه تشکیل می دهد و قیمت این محصولات در بازارهای جهانی تحت مسائل سیاسی دستخوش تغییرات غیر قابل پیش بینی می گردد پایه گذاری اقتصاد کشور بر مبنای اینگونه درآمدها کار بسیار دشواری است لذا شایسته است هرچه سریعتر جایگزین های مناسبی جهت افزایش درآمد کشور بیابیم تحقیقات انجام شده درکشور های پیشرو صنعت توریسم نشان داده است که موسسات ارائه کننده خدمات گردشگری از تکنولوژی اطلاعاتی به عنوان ابزاری جهت رقابت با سایر موسسات توریستی و همچنین جذب گردشگران از تمامی نقاط جهان استفاده می نمایند با توجه به اینکه کشور ما دارای استعدادهای لازم به منظور رشد صنعت جهانگردی می باشد در این تحقیق سعی شده است توانایی سیستم های اطلاعات جهانگردی موجود در کشور مورد ارزیابی قرار گیرد.

گردشگري بعنوان يك سيستم جهاني بخش قابل توجهي از توليد ناخالص داخلي جهان را به خود اختصاص داده است. موسسه اطلاعات گردشگري ومسافرتي فوكاس رايت گزارشي را در خصوص گردشگري بر خط اروپاييان منتشر كرد. در اين گزارش آمده است كه درآمد حاصل از بازار گردشگري برخط اروپاييان از 9/2 ميليارد دلار در سال2000به9/10 ميليارد دلار در سال2002 بوده است و درطي دوسال تقريبا 300 درصد رشد داشته است.  عواملي از قبيل افزايش كاربرد اينترنت وتلفن هاي2 WAP؛ در هم شكستن موانع تجارت الكترونيكي ؛امنيت ارتباطات خصوصي ؛بهبود ارتباط از راه دور؛ باعث اين رشد گرديده است. تقريباً يك چهارم مسا فرتها، پرداختها، رزرواسيون در كشورهاي انگلستان، سوئد، آلمان و امريكا از طريق اينترنت صورت مي گيرد.

 

 

 

 

 

 

 

 

2- میلیون ها نفر  در سراسر جهان هر روز از اینترنت جهت برقرای ارتباط با دیگران استفاده می کنید. خرید، سرگرمی، کنترل وضعیت آب و هوا و کارهایی از این قبیل. حتما درباره دریافت نامه های الکترونیکی و یا اخبار بوسیله رایانه های جیبی و یا تلفن های همراه مطالبی را شنیده اید. در این مقاله قصد داریم تا شما را با پروتکلی به نام WAP یا Wireless Application Protocol  آشنا کنیم.

 

سوابق تحقیق

بهبود سیستم های گردشگری «محسن حبیبی باغی »

مدیریت توریسم و عوامل موثر بر جذب رضایت توریسم«میترا تاجیک»

گردشگری(طبیعت و مفاهیم) دکتر محمد حسین پاپلی یزدی، مهدی سقایی

اهمیت و ضرورت تحقیق

گسترش صنعت جهانگردی به عنوان صنعتی که با حوزه‌های مختلفی نظیر اقتصاد، کشاورزی، فرهنگ، محیط زیست و خدمات در تعامل است، دارای اهمیت فراوانی است و تجربیات سایر مناطق جهان نشان داده که توسعه آن در هر منطقه باعث رشد و پیشرفت اقتصادی ـ اجتماعی آن ناحیه گردیده است، بنابراین می‌تواند به عنوان یکی از ابزارهای اصلی توسعه مورد توجه قرار گیرد. لذا استفاده از زیرساخت های مناسب و بهره برداری از سیستم های اطلاعاتی و ارتباطی در امر جذب توریسم یک امر مهم تلقی می شود .

روش تحقیق

مقاله حاضر یک تحقیق توصیفی- پیمایشی و از شاخه میدانی است که در آن منابع اطلاعاتی گردشگران خارجی بازدیدکننده از ایران مورد بررسی قرار می‌گیرد. منابع اطلاعاتی ایرانی گردشگران خارجی در پژوهش حاضر به دو دسته کلی منابع چاپی و وب‌سایت‌ها تقسیم می‌گردد که این دو منبع با توجه به اطلاعات مختلف (اقتصاد، سیاست، محیط اجتماعی، فرهنگ و توریسم و گردشگری) در مورد ایران بررسی شدند.

کلیدواژه

اینترنت - ایستگاه کاری - پروتکل - تکنولوژی اطلاعاتی- گردشگری

 

 

 

 

 

 

 

 

بیان موضوع

 بر اساس گزارش گردشگري انگلستانNOP 3در سال2001 در طي چهار هفته براي جشن كريسمس سال 2000، چهارصد و هشتاد هزار نفر كه ميانگين هزينه هر نفر 420 دلاربوده، درخواست گذران تعطيلات ومسافرت را از طريق اينترنت داشته‌اند. مركز گردشگري انگلستان به منظور توسعه بازاريابي، بانك اطلاعات گردشگري داخلي و خارجي را ايجاد نموده است. در ايالات متحده امريكا نيز بازاريابي از راه دور روشي بسيار متداول مي باشد. شركتهايي چون امريكن و اكسپرس، خطوط هوايي، اماكن تفريحي و جذاب و ديدني. هتل‌ها و مهمانسراها و… از طريق سيستم يكپارچه گردشگري اطلاعات مورد نياز را به مشتريان با حداقل هزينه ارايه مي دهد. در اين بازار مشتريان مي توانند به آساني به اطلاعات مورد نياز دسترسي داشته باشندو خدمات ارايه شده را با يكديگر مقايسه نمايند.

از سوي ديگرعرضه كنندگان ازطريق كانالهاي مختلف خدمات مورد نياز را فرآهم نموده و همواره تلاش مي كنند با ارايه خدمات و اطلاعات بيشتر، ارزش افزوده بيشتري براي گردشگران بوجود آورده وخدمات آسان، ارزان و منحصر به فرد را در اختيارمشتريان قرار دهند . سيستم هاي اطلاعات گردشگري مي توانند اطلاعات مورد نياز كاربران رافرآهم نموده و توسعه بخشند. سيستم اطلاعات گردشگري نيازمند زير سيستم هايي است تا از طريق آنها اطلاعات به روز را در اختيار كاربران قرار دهد از جمله آنها عبارتند:

1-        سيستم مديريت ارتباط با مشتري(CRMS](4] ؛

2-        سيستم رزرواسيون مركزي(CRS](5] ؛

3-       سيستم توزيع جهاني(GD] [6] .اين سيستم بعنوان پايه واساس سيستم رزرواسيون در بر گيرنده 60 زير سيستم مي باشد و ارتباط بين عرضه وتقاضا بيشتر بر مبناي زير ساختهاي الكترونيكي و كار كرديCRS/GDS صورت مي گيرد.

 سيستم اطلاعات گردشگري مبتني بر وب روشهاي جديدي را براي تغيير رفتار مصرف كننده دنبال مي كند كه موجب تعهد و وفاداري هر چه بيشتر آنها مي گردد و از طرف ديگر زمان تصميم گيري تا مصرف را كاهش مي‌دهد.سيستم اطلاعات گردشگري مبتني بر وب  براي اولين بار در سال 2003 در استراليا شروع به كار نموده وسپس در بسياري از كشورهاي ديگر نيز مورد استفاد قرار گرفت. توريسم الكترونيكي از طريق ارتباطات وفنآوريهاي اينترنتي فرآيند سفر گردشگران و تجارت گردشگري را بهبود مي‌بخشد.

3- سازمان گردشگري انگلستانNOP

4.Customer  Relationship  Management

5. Central Reservation Management

6. Global Distribution System

 

 اطلاعات مربوط به صورت بر خط درسيستم اطلاعات گردشگري موجود بوده تا كاربران از طريق شبكه بتوانند به راحتي آن را در اختيار گيرند به طور كلي توزيع گردشگري از طريق آژانسهاي مسافرتي خارجي، تور گردانها و آژانسهاي مسافرتهاي داخلي  ايفا مي گردد. اين تور گردانها از سيستم رزرواسيون رايانه اي، سيستم توزيع جهاني، سيستم هاي ويدئو تكس و تله تكس براي نشان دادن جزييات و مسايل ويژه ومستقيم به مشتريان استفاده مي كنند. كاربرد هاي سيستم GIS وGPS مي تواند اطلاعات لازم را در هر نقطه اي (هتل ها، خطوط هواپيمايي، رستورانها) در اختيار گردشگران قرار دهند. اين سيستمها همچنين مي توانند  اطلاعاتي در خصوص نقشه راهنما و وضعيت آب و هوا، ترافيك و ساير خدمات مشابه وحتي تبديل پولهايشان را در اختيار گردشگران قرار دهد.اين پايانه هاي متحرك و پويا شيوه‌هاي جديدي را براي حمايت از گردشگران فرآهم  مي سازد. واسطه هاي الكترونيكي بخصوص (GDS)سيستم توزيع جهاني به نامهاي,SABRE AMADEUS, GALILEO   و WORLDSPAN  سيستم اطلاعات گردشگري را يكپارچه مي سازد .

در حال حاضر مشكل اصلي در توسعه سيستم ها و ايجاد پرتال هاي اطلاعات گردشگري ، يكپارچگي ودسترسي به داده هاي پردازش شده جهت استفاده كاربران مي باشد. يكپارچگي مي تواند از طريق منابع اطلاعات ساخت يافته  ونيمه ساخت يافته حاصل شود.. از طريق يكپارچگي مي توان بر اساس استخراج و تركيب داده ها به سوالات كاربران پاسخ داد.منابع اطلاعات گردشگري از تكنولوژيهاي نوين براي ارايه خدمات استفاده مي كند كه به كاربراين امكان را مي دهد تا به صورت مستمر اطلاعات مورد نيازش را در خصوص رستورانها، هتل ها, تئاتر و… از چندين منبع بر خط بدست آورد. اغلب تكنولوژيهاي زبان طبيعي براي ايجاد وارايه متن جهت شناسايي كلام و اشارات همان روح و گرمي طبيعي را دارد كه بطور فعال در گردشگري و ميراث فرهنگي مورد استفاده قرار مي گيرد. درچنين موقعيتي معمولا سيستمهاي راهنماي محصولات و خدمات، اطلاعات مورد نياز مصرف كنندگان را فرآهم كرده وفرآيند تصميم گيري آنان را درانتخاب مقصد، اسكان و… تسهيل مي نمايد. در اين صورت كاربران به صراحت و به صورت شفاف نيازهاي اطلاعاتي شان را مي پرسند و سيستم ملزم به پاسخگويي است وبا تركيب وپالايش ومديريت پرسش، اطلاعات د قيق و صحيح را در اختيارآنان قرار مي دهد. سيستم راهنما مي بايستي كليه خدمات مربوط به موقعيتها، جاذبه ها ، محل سكونت . حمل ونقل، هتل ها، پروازها و… را جهت فرآهم نمودن تصاوير روشن براي گردشگران پيشنهاد نمايد. به طور معمول كاربران و به خصوص گردشگران توقع دارند كه اطلاعات مورد نيازشان را از طريق سيستم هاي اطلاعات گردشگري درهرجا ودر هر موقعيتي كه احساس نياز كردند بدست آورند.

 

 

فرآهم نمودن قابليت دسترسي به اطلاعات جامع گردشگري يكي از چالش هاي  عمده است. بدون شك مهمترين عامل شتاب دهنده گردشگري بكارگيري فنآوري اطلاعات، دستيابي، ذخيره و بازيابي اطلاعات در نظام توزيع گردشگري است. اين امر امكان دسترسي به اطلاعات به موقع ، دقيق و كم هزينه را در خصوص تسهيلات گردشگري فرآهم مي سازد.  سيستم اطلاعات گردشگري مي بايست مشاركت كنندگان بازار ونيازهاي آنها را مورد شناسايي قرار دهد.. از اينرو لازم است نيازهاي اطلاعاتي شناسايي و نسبت به طراحي مفهومي سيستم اطلاعات گردشگري اقدام گردد.

سیر تکاملی بشر و بویژه پیشرفت‏های فناوری قرن حاضر در زمینه‏های مختلف از جمله ارتباطات حمل و نقل،دنیای بسیار بزرگ‏ ما را به جهان کوچک و به هم وابسته‏ای تبدیل کرده است.بارزترین‏ ویژگی جهان امروز که آن را از زمانهای گذشته متمایز ساخته است، ضرورت ارتباطات و همزیستی در سایه همیاری و روابط با سایر ملل‏ می‏باشد.نمونه بسیار ساده این نوع همیاری در قالب تجارت‏ بین الملل قابل مشاهده است.

ارتباط بین فناوری و تجارت به سالهای خیلی دور بر می‏گردد.در حدود 2000 سال قبل از میلاد،فینیقیان تکنیک ساخت کشتی را به‏ کر بردند تا نخستین کسانی باشند که از دریای مدیترانه گذشته و به‏ سرزمینهای دور دست یابند.با این پیشرفت برای اولین بار در تاریخ‏ جهان مرزهای جغرافیایی برای انجام تجارت گسسته شد و تجارت‏ با سایر اقوام و ملل شروع شد.امروزه نیز با ورود فناوری جدیدی‏ تحت عنوان اینترنت به صحنه زندگی بشر،تجارتی موسوم به تجارت‏ الکترونیکی‏1رایج شده است.

در عصر اطلاعات و اینترنت،گردشگری که به عنوان صنعت پاک‏ در کنار صنایع نفت و خودروسازی مطرح است نیر به طور گسترده‏ای از این فناوری جدید که مهمترین و سریعترین بازار اطلاع‏رسانی است استفاده می‏کند.بر اساس پیش‏بینی‏های سازمان جهانگردی،تا سال 2020 تعداد جهانگردان به 1560 میلیون نفر بالغ خواهد شد و این صنعت نرخ رشد متوسط 1.4 در صد را تجربه خواهد کرد،قابل توجه است که نرخ‏ رشد برای منطقه خاورمیانه بالغ بر 7.6 در صد پیش‏بینی شده است. این امر کوشش کشورها و دولت‏ها را برای جذب سهم بیشتری از این بازار،سبب شده است.

تاثیر فناوری اطلاعات و ارتباطات در صنعت توریسم‏ (گردشگری)

بدون شک مهم‏ترین عامل شتاب‏دهنده،به کار بردن فن‏آوری‏ اطلاعات در نظام‏های توزیع گردشگری بوده است.این امر امکان‏ دستیابی به اطلاعات به موقع در خصوصی تسهیلات و اسکان در اماکن گردشگری را در تمامی مراحل توزیع و در هر مقطع زمانی‏ فراهم ساخته است.زمانی که عرضه غیر ملموس، فاسد شدنی و قابل‏ استهلاک است این امر از اهمیت خاصی برخوردار است.به علاوه، هزاران عرضه‏کننده در سراسر جهان را قادر ساخته است تا با نظام‏های ثبت نام رایانه‏ای مرتبط شوند.

ویژگی‌های سیستم‌های اطلاع‌رسانی موثر در صنعت گردشگری

سیستم‌های اطلاع‌رسانی موثر گردشگری دارای ویژگی‌های زیر می‌باشند:

- در این سیستم هر کانال عملکرد خاص خودش را دارد و گردشگران ممکن است برای دستیابی به اطلاعات گوناگون از کانال‌های اطلاعاتی مختلفی استفاده نمایند. مثلا برای تصمیم‌گیری راجع به این که در تعطیلات به کجا باید رفت ممکن است گردشگر با دوستان یا اعضای خانواده مشورت نماید اما زمانی که به مقصد رسید به کانال‌های دیگری نیاز دارد.

- کلیه کانال‌های اطلاعاتی این سیستم با یکدیگر مرتبط می‌باشند و به هم وابستگی درونی دارند؛ در ست مانند زمانی که هر بخش آن مکمل بخش‌های قبل است و نوعی پیوستگی درونی در سراسر آن به چشم می‌خورد.

- نظام اطلاعات گردشگری همانند یک پازل عمل می‌کند و هر قطعه از آن سیستم یعنی کانال‌های مختلف آن برای برقراری ارتباط با گردشگران مورد استفاده قرار می‌گیرد و همانند یک پازل هرگاه بخشی از آن غایب باشد کل آن ناکامل خواهد بود. علاوه بر این چنانچه یک یا دو کانال نتوانند اطلاعات را به خوبی منتقل کنند یا اطلاعات منتشره از آنها با سایر کانال‌های سیستم مرتبط نبوده و همخوانی نداشته باشد در آن صورت نظام اطلاع‌رسانی مربوطه قادر نخواهد بود کل پیام را به طور موثر انتقال دهد.

- می‌بایست به راحتی و با کیفیت بالا از طرق مختلف مثل اینترنت و... قابل دسترسی بوده و دارای محتوای اطلاعاتی غنی و موثری باشند. دسترسی از طریق اینترنت مساله‌ای است که در اینجا مورد تاکید خاص قرار دارد. غنای محتوی نیز می‌بایست جامع بودن، تفصیلی بودن، دقیق و موضوعی بودن و چندزبانه بودن اطلاعات را نیز شامل شود.

 

ضرورت مدیریت سیستم اطلاعات گردشگری

چرا باید بر سیستم اطلاعات گردشگری مدیریت نمود؟ چند دلیل وجود دارد که چنین چیزی را ضروری می‌سازد:

- گردشگران به منظور به دست آوردن اطلاعات و آسان‌سازی آن جهت تصمیم‌گیری سفرشان نیازمند اطلاعات سازمان یافته می‌باشند. در حقیقت آنها نه تمایل و نه وقت کافی دارند که اطلاعات پراکنده و ناقص، به ویژه سازمان نیافته را جستجو کنند. به عبارت دیگر منظور یک گردشگر به دست آوردن اطلاعاتی هدف‌دار و جهت یافته برای یک مقصد گردشگری که از بیشترین کمک در تصمیم‌گیری به مسافرت و نیز لذت سفر برخوردار باشد.

- حاکمیت بر اطلاعات و جهت‌دهی اطلاعات چنانچه بر کانال‌های اطلاعات گردشگری، نظارت کافی انجام پذیرد. می‌توان اثربخشی در هر یک از کانال‌ها را در پدیده تصمیم‌گیری و رضایت‌مندی گردشگران بالقوه و بالفعل نسبت به مقصد توریستی موردنظر ارزیابی قرار داد و از این طریق نیازهای اطلاعاتی موثر مورد نیاز گردشگران در بازارهای هدف را شناسایی نموده، نسبت به تصویرسازی مثبت یکپارچه از مقصد استراتژی‌های مناسبی را اتخاذ نمود.

- اطلاعات یکپارچه و هدف مند نقش عمده‌ای در توسعه همگانی و جامعه ایفا می‌کند. این عامل به خصوص در امر گردشگری بسیار مهم می‌باشد. از آنجا که گردشگران، جامعه را به عنوان کلیت یا اجتماع یکپارچه تلقی و مشاهده می‌نمایند نه به عنوان یک جزء، بنابراین آنها که سرمایه‌گذاران و مشتریان دائمی آینده در بخش گردشگری می‌باشند، یکپارچگی و تصویر مثبت ذهنی از مقصد گردشگری مانند ایران عامل مهمی در جذب آنان به فعالیت گردشگری محسوب می‌گردد. پس اگر سیستم اطلاعات را چنانچه تحت مدیریت و کنترل فراگیر خود درآوریم تا به‌گونه‌ای که تصویری که می‌خواهیم گرفته شود، باید استراتژی مطلوب جهت اداره و مدیریت از طریق فن‌آوری اطلاعات و ارتباطات لازم در نظر گرفته شود.

رفتار گردشگران در جستجوی اطلاعات

فهم رفتار جستجوی اطلاعات گردشگران برای توسعه استراتژی و ارائه خدمات ضروری می‌باشد. مسلما، پیدایش تعداد زیادی از مقصدهای گردشگری و تنوع آنها اهمیت فهم رفتار جستجوی اطلاعات گردشگران را افزایش می‌دهد. به عنوان نتیجه‌ای از این رویداد، جای تعجب نیست که مطالعه مفهومی و تجربی رفتار جستجوی اطلاعات گردشگر در تحقیقات بازاریابی اهمیت بیشتری پیدا کند. هرچند در ادبیات گردشگری مطالعات کمی است که بر رفتار جستجوی اطلاعات به‌طور خاص تمرکز کرده باشد. رفتار جستجوی اطلاعات مصرف‌کنندگان به عنوان فعالیت برانگیخته شدن در جستجوی اطلاعات ذخیره شده در ذهن (جستجوی درونی) یا کسب اطلاعات مرتبط تصمیم از محیط (جستجوی بیرونی تعریف می‌گردد، که فرایندی تئوریکی است و هنگام آگاهی فرد از یک نیاز یا مساله شروع می‌شود.

وان راجی و فرانکن بیان کردند که گردشگران یک فرایند جستجو ی اطلاعات پنج مرحله‌ای را طی می‌کنند: تصمیم عمومی، کسب اطلاعات، تصمیم‌گیری، فعالیت‌های تفریحی و رضامندی و نارضایتی. موتینهو یک فرایند سه مرحله‌ای را برای جستجوی اطلاعات ارائه کردند که عبارتند از نیاز برای سفر تفریحی (یا شناخت مساله)، جستجوی اطلاعات برای یک مقصد و انتخاب‌های مرتبط؛ و ارزیابی گزینه‌های انتخابی مقصد. شناسایی نیاز یا مساله مرحله اول فرایند جستجو می‌باشد، که به طور تئوریکی رفتار جستجوی اطلاعات افراد را هدایت می‌کند و براساس دانش جمع‌آوری شده از تجربیات گذشته یا ذهنیات قبلی می‌باشد؛ افرادی که با این سطح دانش (دانش گذشته خود) ارضا نمی‌شوند به جستجوی بیرونی برای کسب اطلاعات جدید می‌پردازند.

در طی مرحله کسب اطلاعات، مصرف‌کنندگان (گردشگران) ممکن است اطلاعات را از ذهن بازیابی کنند و یا از منابع متعدد بیرونی اطلاعات را کسب کنند. اما در این مرحله چند نکته حائز اهمیت است. افراد گرایش‌های انتخابی دارند که در اعتماد و اطمینان آنها نسبت به منبع اطلاعات نقش مهمی بازی می‌کنند. این گرایش‌ها عبارتند از گرایش ردکردن، خنثی، جدید، مسامحه و کنش. به طور کلی، آگاهی یک شخص از مقصدهای گردشگری در ذهن وی بر اساس تجربه گذشته یا واکنش نسبت به اطلاعات خارجی ایجاد می‌شود. به‌طور مثال افراد با گرایش ردکردن، قبل از اینکه به جمع‌آوری اطلاعات اضافی بپردازند اطلاعات فعلی خود در مورد مقصد را رد می‌کنند. همچنین جستجوی اطلاعات ممکن است بر طبق تفاوت‌های فردی همچون سن و جنس و متغیرهای وضعیتی از قبیل هدف مسافرت، زمان صرف شده در برنامه‌ریزی و انگیزه‌های گردشگری متفاوت باشند. هرچند کروتز تذکر داد که اهمیت متغیرهای مرتبط ممکن است بسته به درجه توجه مشتری یا تاثیر در فرایند خرید متفاوت باشد. مرحله سوم فرایند ارائه شده موتینهو نیازمند ارزیابی گزینه‌ها از سوی مصرف‌کننده می‌باشد. در توریسم و گردشگری، گردشگران به ارزیابی دو دسته خصوصیات عینی (قیمت، تسهیلات و...) و انتزاعی یا ناملموس (از قبیل وجهه، احساس، تجربه) که در مناهبع اطلاعات مختلف ارائه شده است می‌پردازند. ارزیابی خصوصیات ممکن است بر اساس سطح اعتبار و فایده استنباط شده از هر منبع باشد.

 

جستجوی درونی و بیرونی اطلاعات

همانند سایر محصولات مصرفی، کسب اطلاعات برای انتخاب یک مقصد گردشگری و تصمیمات در این جهت از قبیل انتخاب محل سکونت، حمل‌و‌نقل و تورها ضروری می‌باشد. اگرچه، نوع مسافرت و هدف سفر ممکن است بر میزان و نوع اطلاعات موردنیاز موثر باشد و همچنین بر میزان و نوع جستجوی اطلاعات تاثیر بگذارد. مسافرت‌های تکراری شاید به جستجوی اطلاعات بیرونی نیاز نداشته و یا کم نیاز داشته باشد، در حالی که مسافرت‌های خارجی ممکن است نیازمند جستجو اطلاعات بیرونی قابل ملاحظه‌ای باشد.

جستجوی اطلاعات می‌تواند به عنوان برانگیخته شدن برای فعال‌سازی دانش ذخیره شده در ذهن یا کسب اطلاعات از محیط شناخته شود. این فرایند جستجوی اطلاعات می‌تواند درونی باشد یا بیرونی؛ جستجوی درونی برمبنای بازیابی دانش از ذهن بوده و از طرف دیگر جستجوی بیرونی اطلاعات شامل انتخاب اطلاعات از محیط بازار می‌باشد. هنگامی که جستجوی درونی اطلاعات کافی در مورد تصمیم سفر فراهم می‌نماید نیازی به جستجوی بیرونی احساس نمی‌شود. گردشگران صرفا به جستجوی اطلاعات درونی بسته به کفایت یا کیفیت دانش موجود خود اعتماد می‌کنند. برای مثال گردشگران ممکن است نیاز به هیچ‌گونه اطلاعات اضافی از منابع بیرونی برای یک سفر روزمره فامیلی یا دوستانه و یا برای تکرار بازدید از یک مقصد مشخص نداشته باشند؛ زیرا شاید تنها از تجربیات گذشته استفاده کنند؛ هرچند هر گردشگر تجربه کرده نیز شاید به جستجوی اطلاعات بیرونی دارد. از طرف دیگر احتمال دارد که گردشگران در هر سفر روزمره برای بازدید خانوادگی یا دوستان به دلیل تغییر در یک یا چند جنبه از سفر جستجوی بیرونی اطلاعات را انجام دهند.

هنگامی که جستجوی اطلاعات درونی ناکافی باشد گردشگران به جمع‌آوری اطلاعات اضافی از منابع بیرونی روی می‌آورند. گردشگران تمایل دارند از چهار منبع اطلاعات بیرونی هنگام برنامه‌ریزی سفرهای خود استفاده کنند: 1) فامیل و دوستان؛ 2) ادبیات خاص مقصد؛ 3) رسانه‌ها؛ 4) مشاوران گردشگری. گردشگران هر کدام از این منابع را برای جستجوی اطلاعات پیش از خرید و جستجوی اطلاعات در جریان خرید استفاده کنند. جستجوی اطلاعات پیش از خرید را می‌توان به عنوان جستجوی اطلاعات بیرونی که برای تصمیم خرید آینده انجام می‌شود دانست. در حالی که جستجوی اطلاعات در جریان خرید را می‌توان به معنی کسب اطلاعات بیرونی بدون توجه به نیاز‌های متفرقه خرید تعریف کرد. بلوک بیان می‌کند که جستجوی پیش از خرید با ایجاد پیچیدگی در خرید تاثیرگذار است در حالی که جستجوی در جریان خرید با ایجاد پیچیدگی نسبت به محصول تاثیر می‌گذارد. درجه جستجوی اطلاعات بیرونی پیش از خرید مستقیما به نوع محصول موردنظر مصرف‌کنندگان برای خرید بستگی دارد. مصرف‌کنندگان به جستجوی بیشتر هنگام خریدهای قیمت بالا، قابل ملاحظه و محصولات پیچیده که فی نفسه ریسک استنباط شده بزرگتری ایجاد می‌کنند نیاز دارند هر قبیل سفرهای خارجی.

نقش مدیریت سیستم اطلاعات توریسم و گردشگری در جلب مشارکت مردم

باید دانست که امروزه مدیریت صنعت پیچیده‌ای چون صنعت توریسم، تنها محدود به یک ساختار متمرکز، یک سازمان، یک وزارتخانه یا یک هیات مدیره نیست، بلکه کلیه اقشار جامعه به نوعی در مدیریت چنین سازمان‌هایی درگیر و سهیم می‌باشند و تنها با مشارکت این گروه و تمامی مصرف‌کنندگان و ارائه‌دهندگان خدمات است که می‌توان پویایی و هماهنگی این صنعت را در سطح کلان تضمین کرد. در این رابطه نظام‌های اطلاع‌رسانی نقش بارزی ایفا می‌نمایند و اصولا اگر به جامعه، اطلاعات مورد نیاز داده نشود، آیا می‌توان انتظار داشت که در تحقق اهداف صنعت توریسم و گردشگری مشارکت لازم را داشته باشد؟ آیا سازمانی که درهایش را به روی جامعه بسته و خود را چون سلولی ایزوله و جدا از مردم می‌پندارد، می‌تواند انتظار داشته باشد که به هنگام مواجه با تهدیدها، عموم به یاریش بشتابند و وی را از ورطه‌ای که در آن فرو افتاده است، نجات دهند؟ آیا چنین سیستمی که خود را همواره در‌هاله‌ای اسرارآمیز از دید جامعه پنهان کرده است، نه آمار و اطلاعاتی داده است و نه گزارش و ترازی برای مردم که به نوعی در عملکرد وی سهیم هستند، تنظیم کرده است، می‌تواند از عدم مشارکت جامعه اظهار گلایه کند؟

هر صنعت و سازمانی که چون قلعه‌ای تسخیر ناپذیر، خود را در حصارها پیچیده باشد، دارای سیستم و مکانیسمی است که هرگونه مشارکتی را دفع می‌کند و هر نوع مداخله‌ای را غیرمجاز می‌شمارد اما توریسم و گردشگری به عنوان یکی از بخش‌های جامعه که با تمامی اقشار تماس مستقیم دارد، دارای ساختاری کاملا انعطاف‌پذیر است و به دلیل مواجهه همه روزه با تغییر و تحولات گسترده‌ای که در سطح دنیا روی می‌دهد، نیاز به مشارکت تمامی گروه‌های ذینفع، در انطباق با شرایط جدید دارد تا به این ترتیب بتواند از هر نقطه ضعف یا نقطه قوت و از هر تهدید یا فرصتی به نفع خویش بهره ببرد.

 

نتیجه‌گیری و ارائه پیشنهادات

با توجه به یافته‌ها 03/72 درصد از نمونه آماری این پژوهش را ملیت‌های اروپایی تشکیل می‌دهند، که بیانگر بازار عمده گردشگری ایران و لزوم توجه بیشتر به این بخش از بازار می‌باشد. همچنین تعداد گردشگران زن حدود نصف گردشگران مرد بوده‌اند؛ که دلیل چنین چیزی را در دو مورد می‌توان بیان کرد؛ اول مساله فرهنگی بودن صنعت گردشگری در ایران و عدم وجود اطلاع‌رسانی کافی در مورد گردشگری تفریحی ایران است که موجب می‌گردد نوع گردشگری و میزان وجود اطلاعات در مورد آن با روحیه مردان بیشتر تناسب داشته باشد و مساله دوم اینکه رعایت مسائل مربوط به آداب و رسوم فرهنگی و مذهبی ایران شاید به مذاق زنان خارجی نباشد.

گردشگران با سنین زیر 45 سال سن، حدود 83 درصد از تعداد نمونه‌های آماری این پژوهش را تشکیل می‌دهند؛ که در این میان گردشگران در دامنه سنی 35-25 سال، 5/47 درصد از کل نمونه آماری را تشکیل می‌دهند؛ این نتایج حاکی از آن است که گردشگران خارجی بازدید‌کننده از کشور نسبتا جمعیت جوانی را تشکیل می‌دهند؛ البته مقایسه این آمار با داده‌های مشابه در کشورهای مختلف و مهم گردشگر پذیر می‌تواند برای سازمان میراث فرهنگی و گردشگری کشور در اطلاع یابی از دلایل کم بودن تعداد گردشگران در برخی از گروه‌های سنی مفید و قابل استفاده باشد.

منابع اطلاعاتی گردشگران خارجی بازدید‌کننده از اصفهان در مورد شرایط اقتصادی، سیاسی، اجتماعی، فرهنگی و توریسم و گردشگری ایران ، بیشتر رسانه‌های غیر ایرانی بوده است؛ که چنین چیزی مطلوب به نظر نمی‌رسد چرا که برای تاثیر گذاری بر گردشگران خارجی باید منابع اطلاعاتی ایرانی را توسعه و گسترش داد.

- با توجه به این جدول ارزیابی گردشگران خارجی در هر 6 زمینه (دارا بودن اطلاعات مفید، جالب توجه، کاربر پسند، تشویق‌کننده/ تحریک‌کننده، قابل اعتماد و مفید بودن)، در بین گردشگران خارجی نسبتا رضایت بخش ارزیابی شده است؛ ولی با توجه به اینکه 5/30 درصد از گردشگران روش انتخاب مقصد گردشگری خود را مطالب چاپ شده معرفی گرده‌اند باید اعلام داشت که برای داشتن شرایط ایده‌آل و جذب گردشگر بیشتر باید منابع چاپی بهتر طراحی شود؛ خصوصا در زمینه‌های مطالعه‌کننده پسند، حاوی اطلاعات مفید و قابلیت اعتماد، این منابع اطلاعاتی باید بهبود یابند. وب‌سایت‌های ایرانی نیز از نظر گردشگران خارجی شرایط مناسبی ندارند و باید اصلاح شوند. وب‌سایت‌ها از نظر دارا بودن اطلاعات مفید، کاربر پسند و قابل اعتماد بودن پایین تر از حد متوسط مورد ارزیابی قرار گرفتند. با توجه به این نتایج و اهمیت اینترنت در صنعت توریسم و گردشگری در جهان فعلی، برای جذب گردشگر بیشتر انجام اصلاحات و تغییرات لازم برای بهبود و بروز کردن وب‌سایت‌های ایرانی ضروری به نظر می‌رسد. در ادامه با توجه به بحث و نتیجه گیری فوق به ارائه پیشنهادات و راهکارهایی برای استفاده از این نتایج پرداخته می‌شود.

* با توجه به رتبه‌بندی سوالات مربوط به کیفیت وب‌سایت‌های ایرانی بالا بردن کیفیت این وب‌سایت‌ها در زمینه‌های حاوی اطلاعات مفید، کاربر پسند و قابل اعتماد بودن برای جذب گردشگران بیشتر پیشنهاد می‌گردد.

* لینک کردن وب‌سایت‌های گردشگری و توریستی کشور به سایت‌های معتبر جهانی در بخش توریسم و گردشگری برای افزایش دسترسی خارجی‌ها به این سایت‌ها و به روز کردن اطلاعات موجود در این سایت‌ها.

* از آنجایی که منابع چاپ شده ایرانی از سوی گردشگران نسبتا خوب ارزیابی شدند؛ فراهم کردن کانال‌های ارتباطی مناسب برای انتشار بیشتر اطلاعات مفید و قابلیت اعتماد به صورت منابع چاپ شده ایرانی جهت معرفی کشور به بازارهای خارجی توصیه می‌شود (به‌طور مثال چاپ این موارد از طریق انتشاراتی‌های معتبر و مورد قبول خارجی‌ها).

* با توجه به بحث رفتار جستجوی اطلاعات گردشگری و همچنین از آنجایی که در نمونه آماری میانگین نمره تاثیرگذاری رسانه‌های غیر ایرانی بیش از رسانه‌های ایرانی است؛ افزایش تبلیغ و ترفیع در بازارهای هدف بدین منظور که گردشگران خارجی اطلاعات درمورد ایران را بیشتر از خود سازمان‌ها و منابع اطلاعاتی ایرانی دریافت کنند توصیه می‌گردد؛ چراکه چنین چیزی تاثیرگذاری تبلیغات رسانه‌های غیر ایرانی از ایران در سطح بین‌المللی را کاهش خواهد داد.

* با توجه به آنکه بیش از 70 درصد از گردشگران خارجی دارای تحصیلات دانشگاهی یا بالاتر می‌باشند؛ باید به این مورد توجه نمود که اطلاعات دادن به آنها در زمینه‌های مختلف از بسیاری مشکلات کاسته و رضایت این گردشگران را افزایش نیز می‌دهد؛ پس پیشنهاد می‌شود گردشگرانی که وارد کشور می‌شوند اطلاعات مورد نیاز آنها به طریقی (مثلا در فرودگاه‌ها، هتل‌ها، آژانس‌های مسافرتی، مراکز گردشگری و... ) در دسترس آنها قرار داده شود.

* گسترش مطالعات و تحقیقات به منظور شناخت بیشتر داشته‌های گردشگری ایران، گردشگران و همچنین بازارهای جهانی توریسم و گردشگری و سیاست گذاری و برنامه‌ریزی در راستای واقعیت‌های بازار و شرایط صنعت گردشگری ایران به سازمان میراث فرهنگی و گردشگری پیشنهاد می‌گردد.

* از آنجایی که گردشگران در صحبت‌های خود با محقق به مشکلات ورود به ایران اشاره می‌کردند؛ کاهش مسائل و قوانین مربوط به ورود خارجی‌ها به ایران و مساله صدور ویزا و مسائل قانونی در این زمینه پیشنهاد می‌گردد.

* مساله حمل‌ونقل و رزرو هتل از سوی بسیاری از گردشگران به عنوان مسائل عمده گردشگری ایران معرفی شدند؛ سرمایه‌گذاری و برنامه‌ریزی در زمینه افزایش هتل‌ها و مسیرهای ارتباطی نقاط مختلف کشور از جمله ضروریاتی است که سازمان میراث فرهنگی و گردشگری کشور باید به آن توجه کند.

* تامین و جذب منابع مالی، منابع انسانی و سایر منابع لازم برای اجرای موفقیت‌آمیز موارد فوق.

منابع

1)        پژوهشهاي اقتصادي ايران ، فصلنامه زمستان 90

2)         ماهنامه سفر، «پیشانی هنر ایرانیان» نوشته فاطمه عرفانی ، شماره۱۳ ، سال شانزدهم، دوره جدید، دی ۱۳۸۶، ص. ۳۵

3)         روزنامه ايران، شماره 3745 به تاريخ 2/7/86، صفحه 11 (ايران زمين)